( Đời Sống ) PHONG TỤC VÀ NHỮNG ĐIỀU KIÊNG KỴ CỦA TẾT NGUYÊN ĐÁN

 

Sơ lược về ngày Tết Nguyên Đán cổ truyền

 

tet-co-truyen-2

Tết Cổ Truyền của dân tộc Việt Nam hay còn gọi là Tết Nguyên Đán, Tết Cả. Tết Nguyên Đán được diễn ra vào thời điểm kết thúc năm cũ và khởi đầu một năm mới theo Âm Lịch. Chữ Nguyên có nghĩa là sự bắt đầu, khởi đầu. Chữ Đán có nghĩa là buổi ban mai, khởi điểm của năm mới. Tết Cả mang ý nghĩa của người anh Cả, là từ ngữ một số địa phương sử dụng để phân biệt với những dịp lễ tết khác trong năm. Tết Nguyên Đán là dịp để gia đình, họ hàng, làng xóm, người thân xa gần sum họp, đoàn tụ, thăm hỏi, cầu chúc nhau và tưởng nhớ tri ơn ông bà, tổ tiên. Người Việt Nam cho dù bất cứ ở nơi nào thì cũng muốn tìm về mái ấm gia đình để vui vầy bên người thân, làng xóm trong dịp Tết Nguyên Đán. Về quê nhà ăn tết không còn là một khái niệm đơn giản giữa đi và về mà nó đã trở thành một cái gì đó thiêng liêng, cao quý. Về quê nhà ăn tết là tìm về cội nguồn, tìm về với nơi chôn nhau cắt rốn, tìm về với sự bình yên ấm áp của mái ấm gia đình, tình làng nghĩa xóm. Về quê nhà ăn tết để được sống với chính tuổi thơ của mình, sống với sự bình yên hiếm hoi sau một năm dài cố gắng vì cơm áo gạo tiền nơi xứ lạ. Để góp phần cho những ngày nghỉ tết cổ truyền của bạn thêm hoàn hảo chúng tôi mời các bạn tham khảo những phong tục tập quán được truyền lại ngàn đời về ngày Tết Nguyên Đán của ông cha ta.

Ngày 23 tháng chạp ( tháng 12 ) đưa ông Táo về Trời

Ông táo về trời báo cáo ngọc hoàng

Theo quan niệm của dân gian, ông Táo sống trong căn bếp của nhà mình nên sẽ biết hết mọi chuyện trong nhà và ngày 23 tháng chạp sẽ cúng đưa ông Táo về trời để báo cáo việc của gia đình mình với Ngọc Hoàng. Dân ta thường cúng đưa ông Táo về Trời trước 12h trưa ngày 23 tháng chạp, gia đình có thể lựa chọn cúng vào tối 22 tháng chạp hoặc sáng 23 tháng chạp vào thời điểm tối khuya 22 hoặc sáng sớm 23 tháng chạp.

tet-co-truyen-4

Lễ cúng thường có 3 con cá chép sống với tập tục ông Táo sẽ cưỡi cá chép bay về Trời. Có nhiều gia đình chiên cá chép lên bỏ vào đĩa cúng là điều đại kỵ khi cúng ông táo. Cúng Mũ ông Công gồm có 2 mũ ông và 1 mũ bà. Mũ dành cho bà không cần cánh chuồn nhưng mũ dành cho ông cần 2 cánh chuồn. Thông thường mâm cỗ cúng ông Táo chỉ cần bánh kẹo, chè, xôi nhưng nếu gia đình có điều kiện thì làm mâm cỗ mặn với đầy đủ các món cúng vẫn được. Đến ngày 30 tháng chạp thì cúng rước ông Táo về lại gian bếp của mình sau lễ cúng rước ông bà, lễ cúng và mâm cỗ vẫn như khi cúng đưa nhưng không cần cá chép nữa. 

 

Lễ Tất Niên trong thời điểm cuối năm

 

Tất Niên mang ý nghĩa là hoàn tất một năm cũ. Theo phong tục thì thời điểm Tất Niên mọi người phải thanh toán hết các nợ nần của năm cũ, xóa bỏ những xích mích của năm cũ để hướng đến một năm mới may mắn hơn, thịnh vượng hơn. Ngoài ý nghĩa là tiễn biệt năm cũ tiệc Tất Niên còn là bữa cơm sum vầy của các thành viên trong gia đình. Đây được xem là bữa cơm ấm áp vui vẻ và đầy đủ thành viên nhất của các gia đình Việt.

tat-nien

Lễ Tất Niên hay tiệc Tất Niên thường được diễn ra vào chiều ngày 30 tết. Tuy nhiên vì nhiều lý do khác nhau cũng có nhiều gia đình chọn làm lễ Tất Niên vào thời điểm sớm hơn. Hiện nay không chỉ có những gia đình mới tổ chức lễ Tất Niên mà các cơ quan đoàn thể hay doanh nghiệp cũng làm lễ cúng và mở tiệc Tất Niên để tổng kết công việc của năm cũ.  

Ngày 30 tháng chạp cúng rước ông bà tổ tiên về chung vui

Ông bà tổ tiên kết nối với con cháu 

Mỗi người chúng ta cho dù đi bất cứ đâu cũng nhớ về cội nguồn, ông bà, tổ tiên. Đối với dân tộc ta, chữ Hiếu là thước đo chuẩn mực để đánh giá phẩm chất của một người. Thờ cúng ông bà tổ tiên là một việc không thể thiếu của mỗi người con người cháu có Hiếu Thuận. Đó là lý do mà trong dịp lễ tết dân tộc ta có phong tục rước ông bà về đoàn tụ chung vui, đó là sợi dây vô hình để kết nối ông bà tổ tiên với con cháu trong gia đình.

Đúng thời khắc giao thừa, mỗi gia đình thường đặt mâm cỗ cúng lên bàn thờ gia tiên, thắp hương tưởng niệm, khấn vái rước ông bà về nhà cùng con cháu vui xuân. Trong những ngày tiếp theo, người ta đều cúng cơm cho đến hết Tết rồi cúng đưa tiễn ông bà thì việc thờ cúng gia tiên trong ngày Tết hoàn thành. 

tet-co-truyen-3

Cúng rước ông bà gồm có những lễ cúng như : Toàn bộ lư đồng trên bàn thờ được đánh bóng loáng, sạch sẽ. Trên bàn thờ có bánh mứt, rượu ngon, bánh tét, hoặc bánh chưng, mâm ngũ quả được bày biện đầy đủ gọn gàng trên bàn thờ gia tiên. Mâm ngũ quả tùy theo phong tục từng vùng trên cả nước mà bày biện khác nhau. Trong miền nam thì mâm ngũ quả được bày biện 5 loại quả như : mãng cầu, trái sung, dừa xiêm, đu đủ, xoài với ước mơ ” cầu sung vừa đủ xài ” hay ” cầu vừa đủ xài “. Còn có một hoặc vài trái dưa hấu đặt riêng mỗi trái trên một bàn thờ. Một số loại trái cây dùng cho mâm ngũ quả tùy vào vùng miền như : 

Mâm ngũ quả trong ngày tết nguyên đán

Quả Lê : mọi việc luôn được trơn tru, suôn sẻ.

Quả Lựu : có nhiều hạt chúc phúc cho con cháu đầy đàn.

Quả Hồng, quả Quýt : sự thành đạt.

Quả Thanh Long : sự phát tài phát lộc.

Quả Bưởi, quả Dưa Hấu : sự may mắn

Nải chuối xanh : tượng trưng cho sức khỏe mạnh mẽ, may mắn quanh năm, sinh sôi nảy nở.

Trái Sung : sung mãn về sức khỏe và phát đạt về công việc, tiền bạc.

Quả Đu Đủ : sự đầy đủ, thịnh vượng.

Quả Xoài miền nam còn gọi là ” quả Xài ” : mong ước tiền bạc ” xài ” đã tay không thiếu thốn.

Mâm cơm cúng ông bà vào mỗi buổi sáng

Cuối cùng là mâm cơm cúng ông bà và mâm cơm này luôn được nấu mỗi buổi sáng sớm để cúng gia tiên trong tất cả các ngày Tết Nguyên Đán. Theo phong tục thì ông bà sẽ ở lại vui vầy với con cháu trong 3 ngày tết chính là mồng 1, mồng 2 và mồng 3 tết. Tùy theo gia đình mà cúng đưa ông bà vào mồng 4 hay mồng 5 nhưng đại đa số các gia đình đều cúng đưa ông bà vào ngày mồng 5. Thường thì các gia đình hay mua đồ giấy về đốt cho ông bà với quan niệm ông bà ở thế giới bên kia cũng cần đồ mới. Đốt giấy tiền vàng mã cũng là một tập tục quan trọng trong ngày Tết Nguyên Đán.

tet-co-truyen

Những tục lệ trong đêm giao thừa và đầu năm mới

 

 

tet-co-truyen-5

Tục lệ đến chùa, xuất hành, hái lộc, xông đất …

  • Viếng đền chùa miếu ngày đầu năm : Sau khi làm lễ giao thừa xong người ta hay đến những đền, chùa để cầu bình an và cầu may mắn cho cả một năm mới. Nhân dịp này người ta thường xin quẻ đầu năm ở các đền chùa.
  • Quan niệm hướng xuất hành : Trước khi ra khỏi nhà vào ngày đầu năm mới người ta thường chọn giờ và hướng xuất hành tốt để có thể thuận lợi may mắn cả năm.
  •  Phong tục hái lộc đầu năm : Cũng với mục đích cầu may mắn, cầu sự thịnh vượng người ta thường hái những bông hoa, những cành cây ở khu vực đền chùa về nhà và để trên bàn thờ gia tiên.
  • Phong tục xông đất đầu năm : Sau 12 giờ đêm giao thừa, thời điểm năm mới đã đến thì người đầu tiên vào nhà bạn chính là người xông đất nhà bạn. Người ta thường chọn người nhẹ vía, hợp tuổi với chủ nhà, có phong thái quảng đại, nhanh nhẹn và thoải mái để vào nhà thắp hương cho bàn thờ tổ tiên và xông đất. Phong tục này được coi trọng với mục đích cầu sự thuận lợi, bình an, thịnh vượng cho chủ nhà. 
  • Tống cựu nghinh tân : Thời điểm cuối năm các gia đình thường quét dọn nhà cửa, cùng làng xóm quét dọn đường xá sạch sẽ, mua sắm quần áo mới và thức ăn để sử dụng trong những ngày Tết Nguyên Đán. 
  • Trong những ngày đầu năm mới không được cãi xọ, trách phạt, không vứt rác bừa bãi … những điều không tốt lành của năm cũ như nợ nần, mâu thuẫn nhau đều được tránh trong ngày tết. Tất cả mọi người trong những ngày Tết Nguyên Đán đều vui vẻ, chúc phúc nhau những điều tốt lành nhất.
  • Sau thời điểm giao thừa dân tộc ta có phong tục mừng tuổi, chúc tụng nhau. Đầu tiên là con cháu trong nhà mừng tuổi ông bà cha mẹ, ngược lại người lớn trong gia đình đã chuẩn bị sẵn những phong bao lì xì để mừng tuổi cho con cháu. Những phong bao lì xì mừng tuổi còn dành cho con cháu của họ hàng, bạn bè, đồng nghiệp … 
  • Trong những ngày tết thì họ hàng, bạn bè, đồng nghiệp thường đến nhà chúc tụng nhau những điều tốt đẹp nhất về sức khỏe, thịnh vượng, may mắn … Mọi người thích điều gì thì chúc nhau điều đó là nét văn hóa rất đặc trưng của Tết Cổ Truyền Việt Nam.
  • Mọi người đến nhà chúc tết thì chủ nhà luôn mời khách những món ăn đặc trưng ngày tết, những ly rượu hay cốc bia nồng ấm tràn đầy tình cảm thân thiết. Khách đến chơi luôn chuẩn bị sẵn những câu chúc cho gia chủ luôn an khang thịnh vượng, tấn tài tấn lộc, niềm vui và sức khỏe tràn đầy. 
  • Những công việc ở tất cả các ngành nghề sẽ chọn cho mình ngày làm việc đầu tiên của năm mới vào những ngày tốt để mong ước cả năm luôn làm ăn thuận lợi. Ngoài ra còn có gia đình kiêng không hốt rác đổ đi trong những ngày tết. Tuy nhiên việc này theo thời gian đã không còn phù hợp và thời điểm hiện tại thì có gia đình sẽ kiêng không đổ rác đi trong ngày mồng 1 hoặc có gia đình bỏ hoàn toàn tục lệ này. 
  • Trong những ngày đầu năm mới nên ăn hoa quả có hình tròn, cá nguyên con, thịt heo, quả lựu, rau xanh để đem lại may mắn.

tet-co-truyen-6

Những điều kiêng kỵ ngày đầu năm mới

 

 

tet-co-truyen-8

  • Kiêng khóc lóc, buồn bã, nóng giận trong ngày đầu năm : đây là những điều không nên trong những ngày đầu năm mới. Nhưng chẳng may chúng ta gặp phải những điều buồn bực thì nên cố gắng kiềm chế cảm xúc để cả năm được thuận lợi.
  • Kiêng nói chuyện xui xẻo : hãy nói những điều may mắn và chúc phúc mọi người để tất cả đều vui vẻ. Đừng nói chuyện không hay vào đầu năm mới sẽ làm người đối diện phật lòng.
  • Kiêng mai táng : một nhà nào đấy không may có tang chế trong những ngày đầu năm thì cất khăn tang trong 3 ngày tết chính và kiêng không đến nhà người khác chúc tết. Ngược lại, những gia đình khác thì phải đến nhà đang có tang để an ủi, động viên người nhà họ.
  • Kiêng cho lửa, cho nước : trong 3 ngày tết tuyệt đối không ai cho lửa ( bật lửa, nhờ bếp gas, mượn lò … ) vì vậy bạn nên tế nhị không xin lửa của người khác. Lửa tượng trưng cho sự may mắn, no đủ. Tương tự là nước tượng trưng cho tài lộc của gia chủ.
  • Kiêng vay mượn, trả nợ trong ngày đầu năm : không được vay mượn ngày đầu năm vì điều này sẽ khiến bạn túng thiếu cả năm. Tương tự như vậy dù món nợ có lớn đến đâu thì người chủ nợ luôn tế nhị không đòi nợ mà chỉ gặp mặt chúc phúc nhau.
  • Kiêng ăn thịt chó, con mực, thịt vịt, chuối …: đây là những món đa phần người ta kiêng ăn trong ngày đầu năm vì thịt chó, thịt vịt sẽ mang đến xui xẻo. Con Mực nghe tên là màu đen nên không ăn mực vì sợ đen đủi, không ăn chuối vì sợ làm ăn sẽ ” chúi xuống ” cả năm. Nói chung kiêng ăn uống loại nào thì do từng vùng miền.
  • Kiêng làm vỡ đồ đạc : hãy chú ý vật dụng trong gia đình và không làm vỡ chúng vì nếu chẳng may bạn làm vỡ đồ đạc trong ngày đầu năm mới thì điều này tượng trưng cho sự tan vỡ, ly tán.
  • Kiêng mặc quần áo đen : màu đen tượng trưng cho đen đủi, tang chế nên những ngày đầu năm không nên mặc màu này. Chúng ta nên mặc những màu sáng tượng trưng cho sự sáng sủa, may mắn để đến nhà chúc tết người khác.
  • Kiêng đi chúc tết vào ngày mồng 1 tết : nếu bạn đi chúc tết vào mồng 1 thì bạn chính là người xông đất cho nhà người khác. Nếu bạn hợp tuổi, nhẹ vía đem lại may mắn cho gia chủ thì không vấn đề gì, nếu bạn nặng vía không hợp tuổi với gia chủ thì sẽ làm cho họ không vui. Vì vậy chỉ nên đi chúc tết vào mồng 2 trừ trường hợp bạn là người thân trong họ hàng hoặc được gia chủ mời đến xông đất.
  • Kiêng đi chúc tết khi đang có thai : Nếu bạn đang mang thai thì tránh đến nhà người khác chúc tết. Bạn chỉ nên chúc tết ở nhà người thân, họ hàng. Vì theo quan niệm dân gian người đang có thai có thể đem tới sự không may mắn trong ngày đầu năm.
  • Kiêng giặt giũ vào ngày mồng một : Vì mồng 1 là ngày sinh của Thủy Thần nên không giặt giũ để tránh xui xẻo. Tuy nhiên, vì tục lệ này không còn phù hợp với ngày nay nên đa phần mọi người đã bỏ tập tục này. 

tet-co-truyen-7

 

Tóm lại, chúng ta cho dù đang sống ở một thời đại công nghệ cao, xã hội ngày càng phát triển nhưng hãy nên giữ gìn những bản sắc văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc mình. Có nhiều người sẽ cho rằng những phong tục ngày tết là mê tín nhưng tôi xin khẳng định với các bạn đây không phải là mê tín mà đây là những phong tục cổ truyền, là bản sắc văn hóa, là niềm kiêu hãnh của dân tộc mà tổ tiên của tôi và tổ tiên của bạn đã gìn giữ trong suốt hàng ngàn năm qua. Tôi và bạn cũng như thế hệ con cháu của chúng ta phải có trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn những bản sắc văn hóa này cho đến muôn ngàn đời sau. Tết Nguyên Đán là của người Việt và chính là niềm kiêu hãnh văn hóa của người Việt chứ không phải học tập từ bất cứ nền văn hóa nào khác !!!

 

( Bài Viết Hay ) ĐỪNG TẠO THÊM ÁP LỰC LÊN CHÍNH MÌNH

Hotline: 0919.246.943